Saksıda ağaç yetiştirildiğini hiç gördünüz mü? Hem de minyatür ağaçlar? İşte bu sözünü ettiğimiz şeyi bundan çok uzun yıllar önce ilk kez Çinliler yapmaya başlamış. Sonradan bonsai adı verilen bu sanat önce Japonya’ya, oradan da tüm dünyaya yayılmış. Uzakdoğunun bu eşsiz sanatıyla tanışmaya hazır mısınız?
Bonsai sözcüğü Japoncada “saksı içinde yetiştirilen bitki” anlamına gelir. Saksıda yetiştirilen bir bitkinin bonsai sayılabilmesi için hem minik olması hem de güzel bir görünüme sahip olması gerekir. Bu güzel görünüm ağacın düzenli olarak budanmasıyla sağlanır. Bonsailer budanırken pek çok şeye dikkat edilir.
Örneğin, dallarının gövdenin üzerinde belirli bir düzende yer alması gerektiğinden dallar rastgele budanmaz. Budama yapılmadan önce dalların şekillerinin, uzunluklarının ve kalınlıklarının nasıl olacağı iyice planlanır. Hatta yaprakların sayısı bile ayarlanır. Gövde şekilleri düz ya da kıvrımlı olabilir. Bu da budamayla sağlanır. Bazı bonsailerde aynı kökten birden çok gövdenin gelişmesi de sağlanabilir.
Ağaçların büyüyüp gelişmesi çok uzun sürer. Bu nedenle bir ağacı bir bonsaiye dönüştürmek sabırlı olmayı
ve çok emek harcamayı gerektirir. Tüm ağaç türlerinden bonsai yapılabilir. Yeter ki ağacın dalları, yaprakları ve
kökleri uygun şekilde budansın, suyu eksik olmasın ve yeterince havadar bir ortamda yetiştirilsin.
İyi bakıldığında bir bonsai doğada yetişen bir ağaç kadar sağlıklı olabilir ve çok uzun süre yaşayabilir. Bu
fotoğraftaki bonsai yaklaşık 40 yaşında bir Japon akçaağacı.
Bir Ağaç Nasıl Küçük Kalır?
Ağaçların kökleri toprağın derinliklerine doğru uzayıp gelişir. Bonsailer küçük saksılarda yetiştirildiğinden kökleri ancak içinde bulundukları saksıların büyüklükleri ölçüsünde gelişir. Başka bir deyişle bonsailerin kök gelişimi sınırlıdır. Köklerin bu sınırlı gelişimine bağlı olarak gövde, dal ve yaprakların gelişimi de yavaş olur. İşte bonsailerin minik kalmasının nedenlerinden biri budur. Kök ve dalların budanması da ağacın küçük kalmasında rol oynar.
Bakım Çok Önemli
Bonsailerin bakımı ağacın türüne bağlı olarak yapılır. Budama bonsainin hem sağlıklı olmasını hem de istenen şekli almasını sağlar. Ağacın gereksinimine bağlı olarak belli aralıklarla sulama ve gübreleme yapılır. Ayrıca zaman zaman da saksı ve toprak değiştirilir
Bonsai İçin Ağaç Seçimi
Bonsailer tohumdan ya da fidandan yetiştirilebilir. Tohumdan yetiştirme çok uzun zaman alsa da bonsaiye istenen şekli verebilmek açısından uygun bir yoldur. Meyveleri, çiçekleri ve yaprakları küçük olan ağaç türlerinden bonsai yapmak daha kolaydır.
Saksı seçimi de özen gerektirir. Genellikle çok büyük ve derin olmayan, dikdörtgen ya da yuvarlak biçimli saksılar kullanılır.